Xem thêm

Hoa Tam Thất: Hiệu Quả Và Cách Sử Dụng

MAI THỊ NHUNG
Hoa tam thất từ lâu đã được biết đến là một loại thảo dược quý, mang lại nhiều tác dụng tốt cho sức khỏe. Tuy nhiên, không phải ai cũng biết về đặc điểm, công...

Hoa tam thất từ lâu đã được biết đến là một loại thảo dược quý, mang lại nhiều tác dụng tốt cho sức khỏe. Tuy nhiên, không phải ai cũng biết về đặc điểm, công dụng và cách sử dụng của hoa tam thất để đạt hiệu quả tốt nhất. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp cho bạn thông tin chi tiết về hoa tam thất và những điều cần biết.

Thông tin về hoa tam thất

Đây là hoa của cây tam thất, với các tên gọi khác như: sâm tam thất, kim bất hoán, điền thất nhân sâm... Hoa tam thất thuộc họ Nhân sâm (Araliaceae) và danh pháp khoa học của nó là Panax pseudoginseng.

Thông tin về hoa tam thất Thông tin về hoa tam thất

Đặc điểm thực vật

Hoa tam thất bắt đầu mọc từ khi cây được trồng khoảng 3 năm. Hoa có màu xanh lục nhạt, kích thước khoảng 3 - 5 cm, bao gồm nhiều bông chụm lại giống như bông súp lơ. Hoa bắt đầu nở vào tháng 4 đến tháng 5.

Cần phân biệt sự khác nhau giữa nụ hoa tam thất và hoa tam thất. Nụ hoa tam thất (nụ non bao tử tam thất) có kích thước nhỏ và thường xuất hiện sau 30 ngày khi cây bắt đầu nảy nụ. Nụ hoa này có mùi thơm và được nhiều người lựa chọn sử dụng với giá thành cao. Hoa tam thất nở bung là thời điểm hoa vẫn giữ nguyên chùm hoặc rời từng bông. Lúc này có thể quan sát thấy rõ nhụy và đài hoa. Mùi vị của hoa đã nở bung không thơm bằng hoa bao tử và có thể nhiều vụn. Bởi vậy, giá thành của hoa tam thất nở bung thấp hơn.

Phân bố địa lý

Cây tam thất được phân bố ở nhiều nước như Đài Loan, Nhật Bản, Triều Tiên, Trung Quốc và mọc chủ yếu ở những đồi núi cao. Ở Việt Nam, cây tam thất có nhiều ở vùng Tây Bắc như Sapa, Lào Cai, Hà Giang, Lai Châu. Tại các tỉnh này, hoa tam thất không chỉ là một vị thuốc quý mà còn là một nguyên liệu thực phẩm trong bữa ăn hàng ngày của người dân.

Thu hái, sơ chế và bảo quản

Hoa tam thất được thu hoạch vào mùa hoa nở rộ, thường vào khoảng tháng 6-7. Sau đó, hoa được phơi hoặc sấy khô để sử dụng lâu dài.

Cách bảo quản hoa tam thất tươi và khô khác nhau. Với nụ hoa tam thất tươi, bạn có thể bỏ vào túi, buộc kín và để trong tủ lạnh. Tuy nhiên, chỉ nên bảo quản trong vòng 1 tuần để đảm bảo hoa vẫn thơm ngon.

Với nụ hoa tam thất khô, bạn nên bỏ vào túi nilon buộc kín hoặc bỏ vào lọ, để nơi khô ráo, thoáng mát và tránh ánh nắng trực tiếp. Hạn sử dụng của hoa khô là 6 tháng để đảm bảo hoa không chỉ thơm ngon mà còn giữ được các giá trị dinh dưỡng.

Lưu ý không sử dụng hoa tam thất bị mốc. Hoa bị mốc nên bỏ đi và không nên sử dụng. Rửa sạch hoa tam thất bị mốc trước khi sử dụng không phải là cách tốt vì sẽ gây hại cho cơ thể vì độc tố Aflatoxin đã ngấm sâu vào dược liệu.

Phân loại

Hoa tam thất được chia thành hai loại chính: hoa tam thất bắc và hoa tam thất nam. Theo nghiên cứu, hoa tam thất bắc có nhiều dưỡng chất tốt hơn so với hoa tam thất nam. Đặc biệt, hoa tam thất bắc có tác dụng tốt cho hệ tim mạch và giúp ngăn ngừa nguy cơ đau tim.

Tác dụng của hoa tam thất

Dược liệu hoa tam thất đã được sử dụng từ lâu và có rất nhiều tác dụng tốt cho sức khỏe con người.

Theo đông y, hoa tam thất có tính mát, vị ngọt. Công dụng của hoa tam thất bao gồm: hạ huyết áp, thanh nhiệt, bình can, bổ huyết, an thần và điều hòa giấc ngủ. Ngoài ra, hoa tam thất còn giúp phòng chống bệnh ung thư, điều trị bệnh về gan và giúp phụ nữ sau sinh lợi sữa.

Theo y học hiện đại, hoa tam thất chứa nhiều saponin, một hoạt chất có tác dụng chống viêm nhiễm và ngăn ngừa lão hóa tế bào. Đồng thời, hoa tam thất còn giúp điều hòa huyết áp và tăng cường chức năng cho tim mạch.

Hoa tam thất còn chứa nhiều hợp chất như sterol, sắt, canxi và các acid amin, có tác dụng cầm máu, tiêu ứ, điều hòa khí huyết và nhiều công dụng khác.

Cụ thể, hoa tam thất có thể:

  • Cải thiện tình trạng mất ngủ và khó ngủ.
  • Hỗ trợ giảm cân và giữ dáng.
  • Giúp điều hòa huyết áp.
  • Ngăn ngừa bệnh về tim mạch.
  • Hỗ trợ điều trị bệnh tiểu đường.
  • Hỗ trợ điều trị bệnh gan.
  • Cải thiện sức khỏe phụ nữ sau sinh.
  • Giúp trẻ hóa làn da.
  • Tăng cường miễn dịch.
  • Tăng cường trí nhớ.
  • Phòng chống ung thư.
  • Chống thiếu máu.

Cách sử dụng hoa tam thất để mang lại hiệu quả tốt nhất

Có nhiều cách sử dụng hoa tam thất, từ làm thực phẩm hàng ngày, pha trà, ngâm rượu đến kết hợp với các dược liệu khác. Tất cả đều mang lại công dụng chữa bệnh tuyệt vời.

Hoa tam thất xào thịt bò:

  • Nguyên liệu: 300g thịt bò hoặc thịt lợn nạc, 100g hoa tươi, hành lá, cà chua, tỏi, hạt tiêu đen, các gia vị bột canh, mì chính.
  • Cách làm:
    1. Rửa sạch nguyên liệu.
    2. Thái thịt bò thành miếng vừa ăn. Hành lá cắt khúc, cà chua bổ múi cau, tỏi băm nhỏ.
    3. Phi thơm tỏi băm với dầu ăn, sau đó cho thịt bò vào đảo nhanh với lửa lớn.
    4. Cho hoa tam thất, cà chua vào xào chung. Nêm gia vị vừa ăn.
    5. Tắt bếp, cho hành lá vào đảo qua để đều. Bày thức ăn ra đĩa và rắc chút tiêu đen.

Pha trà hoa tam thất:

  • Nguyên liệu:
    • 5-10 nụ hoa tam thất.
    • 500ml nước sôi.
    • Một ấm pha trà.
  • Cách làm:
    1. Cho nụ hoa vào ấm và tráng qua với nước sôi. Sau đó lắc nhẹ và đổ nước đó đi.
    2. Cho 300ml nước sôi vào ấm và đợi 10 phút là có thể thưởng thức.

Mỗi ngày chỉ nên thay 2 lần nước trà và sử dụng hết trong ngày, không nên để sang ngày hôm sau. Để giúp giấc ngủ ngon hơn, có thể uống trà hoa tam thất vào khoảng 30 phút trước khi đi ngủ.

Hoa tam thất ngâm rượu:

  • Nguyên liệu:
    • Hoa tam thất tươi hoặc khô.
    • Rượu.
  • Cách làm:
    1. Cho hoa và rượu vào bình thủy tinh, tỉ lệ 1:20 (1 kg hoa khô với 20 lít rượu trắng).
    2. Đậy kín bình và ngâm khoảng 3 - 6 tháng sau đó sử dụng, mỗi ngày 1 chén 30ml.

Uống hoa tam thất có tác dụng gì cho sức khỏe? Với 3 cách làm trên, dược liệu được áp dụng để chữa các bệnh như mất ngủ, thiếu máu, ngăn ngừa bệnh tim mạch, bệnh gan...

Kết hợp với các vị dược liệu khác: Ngoài các cách trên, hoa tam thất còn có thể kết hợp với các vị thuốc khác để tăng hiệu quả chữa bệnh. Dưới đây là một số bài thuốc mà bạn có thể tham khảo:

  • Bài thuốc chữa mất ngủ:

    • Nguyên liệu: Hoa tam thất 20g, lá dâu tằm 20g, ngọn lạc tiên 20g.
    • Cách làm: Rửa sạch nguyên liệu, cho khoảng 1 lít nước vào đun đến còn khoảng 500ml, uống ngày 2-3 lần và kiên trì trong 10 ngày để cải thiện tình trạng mất ngủ.
  • Bài thuốc phòng ngừa đau thắt ngực:

    • Nguyên liệu: Hoa tam thất 20g, đan sâm 20g.
    • Cách làm: Cho dược liệu vào sắc cùng 1 lít nước đến khi cạn còn khoảng 500ml, uống ngày 2-3 lần hoặc dùng để nấu cháo và dùng đều đặn trong vài tháng để có hiệu quả tốt nhất.
  • Bài thuốc chữa suy nhược cơ thể:

    • Nguyên liệu: Hoa tam thất 12g, ích mẫu 40g, sâm bổ trinh 40g, kê huyết đằng 20g, hương phụ 12g.
    • Cách làm: Sắc nguyên liệu trên cùng 1 lít nước đến khi còn khoảng 500ml nước, uống ngày 2-3 lần và kiên trì để có hiệu quả tốt.

Sử dụng hoa tam thất cần lưu ý gì?

Mặc dù hoa tam thất rất tốt cho sức khỏe, nhưng không phải ai cũng có thể sử dụng được. Dưới đây là một số lưu ý khi sử dụng hoa tam thất:

  • Đàn ông cũng có thể sử dụng hoa tam thất và nếu biết cách sử dụng, nó sẽ là một vị thuốc tốt cho sức khỏe của các quý ông.

  • Phụ nữ có thai không nên sử dụng hoa tam thất vì tác dụng hoạt huyết của nó có thể ảnh hưởng đến thai nhi.

  • Hoa tam thất có tính mát, do đó cần thận trọng khi sử dụng cho những người có thể trạng hàn, thường đại tiện lỏng nát hoặc chân tay lạnh, người đang cảm lạnh.

  • Không nên sử dụng hoa tam thất trong thời kỳ kinh nguyệt vì tác dụng hoạt huyết của nó có thể làm tăng lượng kinh.

  • Dược liệu này không nên được sử dụng thường xuyên trong một thời gian dài. Tính mát của hoa tam thất có thể ảnh hưởng đường tiêu hóa, gây đầy bụng và chậm tiêu nếu sử dụng quá nhiều lâu dài.

  • Người có huyết áp thấp chỉ nên sử dụng hoa tam thất với hàm lượng nhỏ và không nên sử dụng thường xuyên vì tác dụng hạ áp của hoa tam thất có thể gây chóng mặt và chân tay bủn rủn.

Lưu ý không sử dụng quá liều 9g vị thuốc mỗi ngày. Nếu sử dụng quá liều, tác hại của hoa tam thất với sức khỏe sẽ khó lường trước và mức độ tác động còn tùy thuộc vào cơ địa của từng người.

Mua hoa tam thất ở đâu Hà Nội uy tín và giá bao nhiêu?

Tam thất là loại cây mất ít nhất 3 năm mới có thể thu hoạch được hoa, mỗi cây chỉ ra ít hoa và không phải mùa nào cũng có. Thêm vào đó, hoa tam thất chứa nhiều chất bổ dưỡng và có tác dụng chữa nhiều loại bệnh, do đó giá thành của nó khá cao.

Trên thị trường hiện nay, có rất nhiều nơi bày bán hoa tam thất với giá từ 900.000 - 1000.000 VNĐ/kg. Tuy nhiên, nếu bạn không biết rõ nguồn gốc xuất xứ, việc kiểm soát chất lượng sẽ rất khó khăn.

Vậy nên, khi muốn mua hoa tam thất, hãy tìm địa chỉ uy tín và đảm bảo chất lượng. Chúng tôi mong rằng bài viết này đã giúp bạn hiểu rõ hơn về hoa tam thất, cách sử dụng và những lưu ý khi sử dụng. Hy vọng rằng dược liệu này sẽ giúp bạn cải thiện sức khỏe của mình và gia đình.

Nguồn tham khảo: Tạp chí Đông Y

1